00:02WISDOM TOOTH
00:03Simpleng pagpapabunot ng wisdom tooth o bagang,
00:07paano naman nauwi sa disgrasya?
00:11Ang 30-anyos na guro mula Rizal Occidental Mindoro na si Raymar,
00:17hindi raw lubos inakala kung paanong ang simpleng sakit lang ng ngipin
00:23nauwi sa matinding pamamaga at paglobo ng kanyang mukha.
00:29Wala rin daw tigil ang pagdurugo ng sugat sa kanyang gilagid.
00:34Ang pinag-ugatan ng kanyang bangungot ang binunot sa kanyang wisdom tooth.
00:43Nagsisimula na rin bang sumakit ang inyong wisdom tooth at iniisip nyo na itong ipabunot?
00:50Panoorin ang ulat na ito at alamin kung paano tayong ligtas na makakangiting muli.
00:59So ang pinakakapareho po nila ay...
01:02Noon pa man, puhunan na raw ni Raymar ang kanyang bibig.
01:07Tumatanggap po ako ng mga hosting gigs.
01:09Kailangan ko pong rumakit ng rumakit kasi po ako po yung inaasahan ng family ko.
01:14Kaya ganun na lang daw ang kanyang kabah.
01:17Nang kamakailan lang, may naramdaman siyang kakaiba sa kanyang kaliwang bagang.
01:22Parang may bumabangga sa ngipin ko.
01:24Ang wisdom tooth o third molar,
01:27ang pinakahuling set ng molars na tumutubo sa magkabilang dulo ng ating panga.
01:34Bakit wisdom tooth ang tawag dito?
01:37Dahil karaniwang tumutubo ito sa edad na 17 hanggang 25 anyos.
01:43Panahon kung kailan itinuturing na mas nagkakaroon na siya ng karunungan at maturity o nagkakahustong gulang na.
01:53Kaya nagdesisyon si Raymar na kumonsulta sa dentista at nagbayad siya ng 3,500 pesos.
02:01Hindi na po ako nagkaroon ng x-ray.
02:04Dahil impacted siya, sabi ng dentist ay kailangan din bunutin yung katabing bagang para hindi po mahirap.
02:09Buong akala ni Raymar na bunutan na siya ng wisdom tooth at tinik sa dibdib pero habang pauwi na siya.
02:17Mayroon pong daan na medyo sira yung cemento.
02:19Parang natagtag po.
02:20So nagulat po ko kasi ano eh, yung laki na po nung pamamaga.
02:23Tila hindi rin daw tumigil ang pagdurugo ng kanyang sugat.
02:28So dinudura-dura ako lang sa plangganita.
02:30Hanggang nagpasya na raw siya na sumugod sa ospital.
02:34Nagulat na po yung doktor na hala, naglabi po yung pamamaga.
02:37In-refer daw si Raymar sa ibang dentista.
02:41At sa pagkakataong yun, ipina-x-ray na siya.
02:44Yung ngipin ko ay traumatized daw po.
02:46Dapat daw po, hindi po ako nagpapabunot basta-basta.
02:49Kapag sinabi kasing traumatized yung ngipin, maaaring naman head.
02:54May nerve injury na naganap.
02:56Or pwede may jaw fracture.
02:58Kung sa jaw fracture, nandun yung wisdom tooth.
03:01Makalipas lang ang ilang linggo.
03:03Heto na siya ngayon.
03:07Dahil sa nangyari, napilitan daw si Raymar na mag-cancel ng kanyang hosting gigs.
03:12At pansamantala rin natigil sa pagtuturo.
03:15Ten days na pahinga.
03:17Nag-decide po ako na pumasok na sa school.
03:20Gayunman, hirap pa rin daw siyang magsalita.
03:23Hindi ko lang po ma-force yung pagsasalita ako.
03:26Kasi after 30 minutes na tuloy-tuloy po yung pagsasalita ako.
03:29Parang kumikirit-kirit po siya.
03:30Isa rin siya sa mga bagay na pagpapasalamat.
03:34Balang araw, lilinguin namin yung mga sulira rin na ito.
03:37Nagpatibay sa akin at sa pamilya namin.
03:42Ang tigat-takurong city sa Sultan Kudarat naman na si John Mark.
03:47Matapos magpabunot ng wisdom tooth,
03:50dito raw ang kinalabasan.
03:52Ang kanyang mukha.
03:53Parang tumabingi.
03:54Ang kanya kasing kaliwang pisngi.
03:56Parang nakangiwi.
03:58Taong 2019 daw nang nagsimulang sumakit ang kanyang ngipin.
04:03Yung katabi niya, wisdom tooth.
04:05Parang nag-migraine yung hulo ko sa sobrang sakit.
04:08Pero umabot pa ng isang taon na tiniis ni John Mark ang sakit hanggang nag-desisyon na siya.
04:14Tinabunot ko.
04:15Taong 2021, nang muling sumakit ang kanyang bagang.
04:19Ang kanya raw palang wisdom tooth impacted.
04:23Ito yung mga pahalangang tubo o kaya naman nakahiga, nakatagilid kapag may mga pathological condition.
04:31Yung wisdom tooth nababalutan ng cyst o kaya may tumor dun sa area ng wisdom tooth.
04:37So kailangan tanggalin ito.
04:39Yung pagpabunot, walang hindi rin siya nagpa-x-ray po.
04:42At ang ibinayad niya para rito, 2,500 pesos.
04:46Imbes na guminhawa, mas lalo pa raw lumala ang pamamaga ng ngipin ni John Mark.
04:52Pero dahil pandemic noon, tumagal ng dalawang taon bago siya nakapagkonsulta.
04:58Nagka-infection po. Nagkaroon ng bukol.
05:01Para hindi po madama yung sakabela po, pinutol na lang po.
05:07Ang ipinagpapasalamat ni John Mark, tuluyan na siya ang gumaling.
05:10Ang year po, ang pag-recovery ko po.
05:13Yun nga lang, dahil sa operasyon, ang mukha ni John Mark, nag-iba raw ang forma.
05:20Ang kanyang gamutan, umabot na ng 212,000 pesos.
05:27Hindi lang masakit sa ngipin, masakit din sa bulsa.
05:31Hindi mo na makain yung gusto mo kainin.
05:34Pagsalita mo, mahirap din. Half year siguro yun bago ako makapagsalita nun.
05:38Nang dahil sa nangyari, hindi na matutuloy ni John Mark ang pangarap niyang maging pulis.
05:45Sahalip para kumita na mamasukan siya ngayong construction worker.
05:50Ayon sa ating Philippine Dental Act of 2007,
05:54ang mga dentista na mapatunayan na merong may practice, merong gross negligence,
05:59pwedeng matanggalan o marevoka ng license.
06:02Sinubukan namin kapanayamin ang klinik kung saan itinabunot ni John Mark ang kanyang wisdom tooth,
06:09pero tumanggi silang magbigay ng pahayan.
06:12Itong biyernes, inilapit namin si John Mark sa isang dentista para masuri kung maaari pa bang maibalik sa dati ang
06:20kanyang pangah.
06:21Maraming proseso niya, nilalagay like titanium implants sa loob para lang mag-function yung kanyang lower jaw.
06:28Very, very poor ang kanyang chewing ability.
06:32Need niyang magkaroon ng ipen.
06:34Balak ko po ang mapaayos lahat yung mga dapat ayusin sa aking mga pangako.
06:41Sana po ay kung meron makatulong sa akin po.
06:44Ang wisdom tooth removal, napakaselan, lalo na kapag ito'y impacted.
06:51Malapit kasi ito sa mahahalagang ugat,
06:54kaya may posibilidad na ito'y ma-infect o magkakomplikasyon kung mali ang paraan ng pagbunot.
07:01Sa kaso ng architect na si Marie,
07:04ang kanyaraw dalawang wisdom tooth sa baba,
07:07impacted din, samantalang ang dalawa sa itaas,
07:11partially erupted o hindi rin tama ang pagtubo.
07:16Hindi ko pa na-experience yung ganung pain.
07:19Pangangalay, sobrang sakit ng ulo.
07:21Nag-desisyon siyang ipabunot ito,
07:24pero hindi niya ito isa-isang ipinabunot,
07:26kundi sabay-sabay.
07:33Apat na wisdom tooth sa isang upuan, sa dentista.
07:37Yung first week lang talaga, pinakamahirap na week.
07:40Nagkaroon kasi ako ng mga blisters or paltos dito sa loob ng bibig ko.
07:45Nakadagdag din siya sa pain.
07:47Pero pwede ba yun?
07:48Marami na ako na-research ng mga cases na
07:51kaya naman yung apat na sabay-sabay na bunot.
07:54Kiling ko naman na kayang-kaya ko yung pain.
07:56It is case-to-case basis, depending sa severity ng case.
08:00Lalo na sa case ko na apat yung tinanggal sa akin.
08:02Huwag mo na masyadong magsasalip.
08:03And then the next weeks naman,
08:05okay na, tuloy-tuloy na yung progress.
08:07Smooth naman yung naging recovery ko.
08:09Ang wisdom tooth, may simple case,
08:12meron ding complicated case.
08:14Hindi dapat pangunahan ng takot.
08:16Kailangan lang unang-una nga pumunta sa lahitimong dentista.
08:20Kaya napaki-importante ng assessment.
08:23Kasi dun pa lang sa assessment,
08:24makikita mo na kung wisdom tooth ba yung problem
08:27or may underlying pathological condition.
08:31Meron under oral health benefit package
08:34yung tooth extraction.
08:35Pero ito ay in cases of emergency.
08:38Pero yung kung sakaling infected yung ipin,
08:43pwede naman yun under yakap.
08:45Yung mga antibiotics covered ng gamot.
08:48Hindi pare-pareho ang kaso ng bawat wisdom tooth.
08:51Kaya mahalaga ang maingat na pagsusuri
08:55at malinaw na pag-uusap
08:57sa pagitan ng dentista at ng pasyente.
09:00Bago ang disisyong ipabunot ito,
09:03kailangan mo nang maunawaan
09:05ang mga pagpipilian
09:07dahil ang wisdom
09:09nasa pag-alam kung ano
09:11ang nararapat.
09:22Thank you for watching mga kapuso.
09:24Kung nagustuhan niyo po ang videong ito,
09:27subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
09:31And don't forget to hit the bell button
09:34for our latest updates.
09:35Pwede na pag-uusap
